قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
4819
تاريخ الفي ( فارسى )
مىكرد به يك ماه و دو ماه باز نمىيافت و از كنار آب ياييق گونچه اغلان نيز بگريخت . و چون از آب بگذشتند چند منزل آمدند آن حضرت بر اغروق پيشى گرفته به تعجيل روان شد و در ذيقعدهء سنهء هفتصد و نود و سه از صبران « 1 » گذشته به سلامت در اترار نزول فرمود « 2 » و از آب سيحون عبور نموده به سمرقند رسيد . شاهزادگان و اعيان و امرا و نوينان بعد از نياز بسيار و تهنيت قدوم بهجت لزوم پيشكش بسيار گذرانيدند و طوىهاى بزرگ مرتب داشته به عيش و عشرت مشغول شدند . اميرزاده ميرانشاه به موجب حكم عازم خراسان شد و آن حضرت در تاشكند قشلاق نموده و تمامى اغروق به سلامت به تاشكند رسيد . و مدت آن يورش يازده ماه بود . و آن حضرت از غنايم آن سفر تمام شهزادگان و امرا و اعيان سمرقند را قسمت داد و به وقت بهار ، آن حضرت از آب خجند گذشته به جهت شكار حكم جرگه شد و بعد از شكار صحراى كان گل « 3 » محل نزول بهادران نامدار شد . در اين وقت ممالك سلطان محمود غازى از غزنين و كابل و قندهار و توابع بر اميرزاده پيرمحمد جهانگير مرحمت شد و جمعى از امراى نامدار در ملازمت شاهزاده با خانه كوچ روان شد . و در اين سال محمد شاه ، پادشاه هندوستان ، ظفر خان را حكومت گجرات داد و مفرح سلطان آن ولايت را به ظلم ويران كرد . « 4 » و در اين سال قيصر روم ، ايلدرم بايزيد بر سر اسلامبول رفت و در اثناى محاصرهء آن شهر خبر رسيد كه مردم انكروس جمع شده عزيمت غدرى دارند . سلطان به تعجيل كوچ كرده جلو ريز بر سر ايشان رفت و ايشان را متفرق كرد و باز به محاصرهء اسلامبول رفت و سركوب ساخته قلعهء گيان را زبون كرد و ايشان طلب صلح نموده ، سلطان صلح غالبانه كرده در حوالى حصار محلهاى آبادان كرد و به گوزل حصار « 5 » موسوم شد و معاودت نمود . و شاه منصور در اين سال لشكر به جانب يزد برد و نواحى شهر را تاراج كرد و جمعى از خويشان بيرون آمده گرگ آشتى ، و از آنجا رو به كرمان آورد و به سلطان احمد پيغام فرستاد
--> ( 1 ) . ق ، ش : حبران ؛ م : حيران . تصحيح از ظفرنامهء يزدى . ( 2 ) . ذيقعدهء هفتصد و نود و سه . ( 3 ) . ق : صحراى اقار ؛ م ، ش : صحراى قار . تصحيح از روضة الصفا و حبيب السير . ( 4 ) . تاريخ فرشته ( ج 1 ، ص 153 ) : « ناصر الدين محمد شاه چون به دهلى مراجعت نمود ، خبر رسيد كه ملك فرحة الملك ، حاكم گجرات ياغى شده است ، بنابراين ظفر خان بن فرحة الملك را . . . به اعزاز و احترام تمام رخصت گجرات داد . » نيز رك : منتخب التواريخ ، ج 1 ، ص 262 . ( 5 ) . متن : كرن حصار ؛ « گوزل حصار » سال 793 ه به دستور بايزيد در محلى كه رود گوگ سو به دريا مىريخت « آناطولى حصارى » معروف به « گوزل حصار » ساخته شد كه امروز نيز بقاياى آن پابرجاست . « آناطولى حصارى » يا « گوزل حصار » به نام « آقچه حصار » نيز ناميده مىشود . روايات گونهگون در مورد تاريخچه و بناى اين حصار - اوزون چارشىلى ، تاريخ عثمانى ، ج 1 ، ص 333 .